ખીર ભવાની માતા મંદિર : ભારતનું એક અનોખું અને ચમત્કારી મંદિર, જ્યાં શુભ અને અશુભ સમયે રંગ બદલે છે કુંડ નું પાણી

ધાર્મિક

કોઈ કુદરતી આફતોની સ્થિતિમાં કુંડ નું પાણી કાળા થઈ જાય છે. જ્યારે આર્ટિકલ 0 37૦ હટાવવામાં આવી ત્યારે કુંડ માં પાણી લીલું થઈ ગયું હતું. પાણીનો આ લીલો રંગ કાશ્મીરની પ્રગતિ અને સમૃદ્ધિનું પ્રતીક માનવામાં આવતું હતું.

ભારતના મંદિરો તેને જુદા બનાવે છે અને કદાચ આ મંદિરો આજે પણ હિન્દુઓમાં સનાતનને જીવંત રાખવાનું એક મુખ્ય કારણ છે. ભારતના લગભગ તમામ મંદિરોની પોતાની માન્યતા અને વ્યવહાર છે. આવું જ એક મંદિર જમ્મુ-કાશ્મીરમાં સ્થિત છે, જ્યાં મા દુર્ગાની મૂર્તિ સ્થાપિત છે. ખીર ભવાની માતા તરીકે જાણીતા, આ મંદિરનું રહસ્ય તેને અલગ બનાવે છે અને તે મંદિરમાં સ્થિત તળાવના પાણીનો રંગ બદલવાનું રહસ્ય છે. આ કુંડ નું પાણી હજી પણ કાશ્મીરમાં આવી રહેલા આફત વિશે માહિતી આપે છે. તો ચાલો જાણીએ, મંદિરનો ઇતિહાસ શું છે અને કેવી રીતે અહીં લંકાથી ખીર ભવાની માતા પહોંચી.

પૌરાણિક માન્યતા

લંકા રાજા રાવણ માતા ખીર ભવાનીના મહાન ભક્ત હતા. તેમણે તેમની તપસ્યા અને ધ્યાનથી માતાને પ્રસન્ન કરી હતી. જો કે, જ્યારે રાવણ તેના અહંકારથી ખરાબ કાર્યોમાં સામેલ થયો, ત્યારે માતા તેની સાથે ગુસ્સે થઈ ગઈ. પરંતુ સીતાનું અપહરણ કરતી વખતે માતા રાવણ ઉપર સંપૂર્ણ રીતે ગુસ્સે થઈ ગઈ હતી.

તે જ સમયે, જ્યારે માતા સીતાની શોધમાં હનુમાનજી લંકા પહોંચ્યા, ત્યારે માતા ખીર ભવાનીએ હનુમાનજીને તેમને કોઈ અન્ય સ્થળે લઈ જવા કહ્યું. માતાના આદેશ બાદ હનુમાન જી લંકાથી માતાની મૂર્તિ લાવ્યા અને જમ્મુ-કાશ્મીરના શ્રીનગરથી 14 કિલોમીટર દૂર આવેલા તુલમુલ ગામે સ્થાપિત કર્યા.

ગેન્ડરબલ જિલ્લામાં સ્થિત આ ખીર ભવાની માતા મંદિરમાં મા દુર્ગાની મૂર્તિની સ્થાપના કરવામાં આવી છે. સ્થાનિક રહીશો માતાને રાગ્ય દેવી તરીકે પણ ઓળખે છે. ખીર માતાને અર્પણ કરવામાં આવે છે. એવું કહેવામાં આવે છે કે તેને ખીર ખૂબ જ પસંદ છે. આ કારણોસર, દેવી દુર્ગાને મંદિરમાં ખીર ભવાની તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. માતાને ખીર અર્પણ કર્યા બાદ, ભક્તોમાં વહેંચવામાં આવે છે.

ખીર ભવાની માતાએ મંદિરમાં સ્થાપના કરી

આ ખીર ભવાની મંદિરમાં દર વર્ષે પરંપરાગત મેળો ભરાય છે. જમ્મુ-કાશ્મીર સહિતના તમામ હિન્દુ ભક્તો માટે આ મેળો ખૂબ મહત્વનો છે. તેને ખીર ભવાની મેળો કહેવામાં આવે છે. આ સમયે મંદિરમાં વિવિધ ધાર્મિક વિધિ કરવામાં આવે છે. અહીં આવનારા ભક્તોએ માતા દુર્ગાના જાપ વચ્ચે માતા ખીર ભવાનીના દર્શન કર્યા છે. જોકે, ગયા વર્ષની જેમ આ વર્ષે પણ મંદિરમાં મેળાનું આયોજન કરવામાં આવ્યું ન હતું. કોરોના વાયરસના ચેપને લીધે, આ વખતે પણ ભક્તો ફક્ત કોવિડ પ્રોટોકોલ હેઠળ જ મંદિરની મુલાકાત લઈ શકશે.

માતાને ચઢાવવામાં આવે છે ખીરનો ભોગ

જમ્મુ-કાશ્મીરની રાજધાની શ્રીનગરથી 24 કિલોમીટર દૂર ગાંદરબલ જિલ્લાના તુલ્લા મુલ્લા ગામે માતા રગન્યા દેવીનું મંદિર જેને ખીર ભવાની મંદિર (Kheer Bhawani temple) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. તેનું કારણ એ છે કે દેવી માતાને અહીં ફક્ત ખીર ચઢાવવામાં આવે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે ખીર માતાને પ્રસન્ન કરે છે અને ભક્તોને પણ અહીં ખીરનો પ્રસાદ (Kheer as prasad) આપવામાં આવે છે. દર વર્ષે મોટી સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ મે મહિનામાં પૂનમના આઠમા દિવસે આ મંદિરે પહોંચે છે અને વાર્ષિક ઉત્સવ અને મેળાનું આયોજન કરવામાં આવે છે જેને ખીર ભવાની મેળો કહેવામાં આવે છે.

હનુમાન જી માતા ભવાનીને લંકાથી કાશ્મીર લાવ્યા હતા

પૌરાણિક માન્યતાઓ અનુસાર, પ્રથમ ખીર ભવાની માતાનું મંદિર લંકામાં (Lanka) હતું અને રાવણ દેવીના પરમ ભક્ત હતો. પરંતુ જ્યારે રાવણ (Ravan) દેવી સીતાનું હરણ કરી તેમને લંકા લઈ આવ્યા તો ખીર ભવાની દેવી તેમના પર એટલા ગુસ્સે થયા હતા કે તેમણે લંકા છોડવાનું નક્કી કર્યું. જ્યારે હનુમાન જી (Lord Hanuman) સીતાની માતાની શોધમાં લંકા આવ્યા ત્યારે ખીર ભવાની માતાએ તેમને તેમની મૂર્તિ લંકાને બદલે કોઈ અન્ય જગ્યાએ સ્થાપિત કરવા કહ્યું. આ પછી, હનુમાન જીએ કાશ્મીરના તુલા મુલ્લામાં માતા દેવીની મૂર્તિની સ્થાપના કરી.

મંદિરનો રહસ્યમય કુંડ જે આપત્તિ વિશે માહિતી આપે છે

ખીર ભવાની માતાનું મંદિર પણ તેના રહસ્યમય કુંડ માટે પ્રખ્યાત છે. એવું કહેવામાં આવે છે કે જ્યારે પણ જમ્મુ-કાશ્મીરમાં કોઈ કુદરતી આફતો આવે છે, ત્યારે કુંડ નું પાણી તેનો રંગ બદલી નાખે છે. કોઈ કુદરતી આફતોની સ્થિતિમાં કુંડ નું પાણી કાળા થઈ જાય છે. આ સૂચવે છે કે જમ્મુ-કાશ્મીરમાં કેટલીક આફત આવવાની છે. 2014 ના પૂર અને કારગિલ યુદ્ધ દરમિયાન કુંડ માં પાણીનો રંગ અનુક્રમે કાળો અને લાલ થઈ ગયો હતો. જો કે, આ કુંડ પણ ખીણની પ્રગતિ સૂચવે છે. એવું કહેવામાં આવે છે કે જ્યારે કલમ  37૦ હટાવવામાં આવી ત્યારે કુંડ નું પાણી લીલું થઈ ગયું હતું. પાણીનો આ લીલો રંગ કાશ્મીરની પ્રગતિ અને સમૃદ્ધિનું પ્રતીક માનવામાં આવતું હતું.

Leave a Reply

Your email address will not be published.