જાણો આ અનોખા મંદિર વિષે, જ્યાં શિવલિંગ પર ચડાવવામાં આવતું જળ જાય છે પાતાળલોકમાં…

ધાર્મિક

આપણો દેશ અનેક ખુબીઓ અને અજાયબીઓથી ભરેલો છે. કેટલીક એવી જગ્યાઓ છે કે જે વિશે આજે પણ બહું ઓછા લોકોને ખબર હોય છે. આવું જ એક મંદિર આવેલું છે છત્તીસગઢમાં, જે લક્ષ્મણેશ્વર મહાદેવ મંદિર તરીકે વિખ્યાત છે.

રાજધાની રાયપુરથી 120 કિમીના અંતરે ખરોદનગરમાં આવેલું આ શિવ મંદિર પોતાના લિંગને લઈને પ્રસિદ્ધ છે. આ મંદિર સાથે અનેક લોકવાયકાઓ જોડાયેલી છે. આ પૌરાણિક શિવલિંગની સ્થાપના લક્ષ્મણે કરી હોવાનું માનવામાં આવે છે.

માન્યતાઓ અનુસાર આ સ્થળે ભગાન રામે અહિં પર ખર અને દૂષણનો વ-ધ કર્યો હતો. આ સ્થાન તેથી ખરૌદ તરીકે પણ ઓળખાય છે. ખરૌદનગરમાં પ્રાચીનકાળમાં અનેક મંદિરો હતા. તેથી આ સ્થળને છોટેકાશી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

મંદિર સાથે જોડાયેલી છે કેટલીક લોકવાયકાઓ

લક્ષ્મણેશ્વર મહાદેવ મંદિરની સ્થાપના સાથે એકે લોકવાયકા જોડાયેલી છે. ભગવાન રામે જ્યારે ખર અને દૂષણનો વ-ધ કર્યો ત્યારે તે પછી લક્ષ્મણના અનુરોધ પર આ સ્થળે મંદિરની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી.

ગર્ભગૃહમાં છે લક્ષલિંગ

લક્ષ્મણેશ્વર મહાદેવ મંદિરના ગર્ભગૃહમાં એક શિવલિંગ છે. જે વિશે માન્યતા છે કે લક્ષ્મણ દ્વારા સ્થાપિત આ શિવલિંગમાં એક લાખ છિદ્ર છે. તેથી આ શિવલિંગ લક્ષલિંગ તરીકે પણ ઓળખાય છે. આ લાખ છિદ્રોમાંથી એક છિદ્ર એવું છે કે જે પાતાળગામી છે. કારણકે તેમાં જેટલું પણ પાણી નાંખો પણ તે તેમાં સમાઈ જાય છે. જ્યારે એક છિદ્ર અક્ષયકુંડ છે. કારણકે તેમાં હમેંશા પાણી ભરેલું જ રહે છે.

લક્ષલિંગ પર ચઢાવેલું જળ મંદિરની પાછળ આવેલા કુંડમમાં ચાલ્યું જતું હોવાની પણ માન્યતા છે. કારણકે કુંડ ક્યારેય સુકાતો નથી કે છલકાતો નથી. લક્ષલિંગ જમીનથી આશરે 30 ફૂટ ઉપર છે. આ લિંગ સ્વયંભૂ હોવાનું માનવામાં આવે છે.

મંદિરની બનાવટ

આ મંદિર નગરના મુખ્ય દેવના સ્વરૂપે પશ્ચિમ દિશામાં આવેલું છે. આમ છતાં તે પૂર્વાભિમુખ છે. મંદિરમાં ચારેય બાજુ પત્થરની બનેલી મજબૂત દિવાલ છે. આ દિવાલની અંદર 110 ફૂટ લાંબો અને 48 ફૂટ પહોળો તબૂતરો છે. જેની ઉપર 48 ફૂટ ઉંચું અને 30 ફૂટની ગોળાઈ ધરાવતું આ મંદિર આવેલું છે.

આ મંદિરના અવલોકનથી એ જાણવા મળે છે કે પહેલા આ ચબૂતરામાં વૃહદાકાર મંદિરના નિર્માણની યોજના હશે કારણ કે તેના અધોભાગ સ્પષ્ટરીતે મંદિરની આકૃત્તિમાંથી બનેલું છે. ચબૂતરાના ઉપરના ભાગને પરિક્રમા કહે છે. સભા મંડપની સામેના ભાગમાં સત્યનારાયણ મંડપ, નંદી મંડપ અને ભોગશાળા છે.

મંદિરના મુખ્યદ્વારમાં પ્રવેશ કરતાં જ સભા મંડળ જોવા મળે છે. તેના દક્ષિણ તથા ડાબા ભાગમાં એક એક શિવાલેખ દિવાલમાં લાગેલો છે. દક્ષિણભાગના શિલાલેખની ભાષા અસ્પષ્ટછે. આથી તેને વાંચી શકાતી નથી. કઈ ભાષા છે તે ખબર પડતી નથી. જે કે તે અનુસાર આ લેખમાં આઠમી શતાબ્દીનના ઈન્દરબલ તથા ઈશાનદેવ નામના શાસકોનો ઉલ્લેખ જોવા મળે છે.

મંદિરના ડાબે જે શિલાલેખ છે તે સંસ્કૃત ભાષામાં છે. તેમાં 44 શ્લોક છે. ચંદ્રવંશી હૈહયવંશમાં રત્નપુરના રાજાઓનો જન્મ થયો હતો. તેમના દ્વારા અનેક મંદિર, મઠ, તળાવ વિગેરે બનાવવામાં આવ્યા હોવાનો આ શિલાલેખમાં ઉલ્લેખ છે. એ પ્રમાણે રત્નદેવ તૃતીયની રાલ્હા અને પદ્મા નામની બે રાણીઓ હતી.

રાલ્હાથી સંપ્રદ અને જીજાક નામના પુત્ર થયા. પદ્માથી સિંહતુલ્ય પરાક્રમી પુત્ર ખડગદેવ થયા. જે રત્નપુરના રાજા પણ થયાં. તેમણએ લક્ષ્મણેશ્વર મંદિરનો જીર્ણોધ્ધાર કરાવ્યો. એનાથી એ જાણવા મળે છે કે મંદિર આઠમી શતાબ્દી સુધીમાં જીર્ણ થઈ ચૂક્યું હતું. તેથી તેનું સમારકામ કરાવવાની જરૂરિયાત પડી. આ આધારે કેટલાંક વિદ્વાનો તેને છઠ્ઠી સદીનું માને છે.

મૂળ મંદિરમાં પ્રવેશ દ્વારા અભયપાર્શ્વમાં કલાકૃત્તિથી સુસજ્જિત બે પત્થરના સ્તંભ છે. એમાંથી એક સ્તંભમાં રાવણ દ્વારા કૈલાસોત્તાલન તથી અર્ધનારિશ્વરના દ્રશ્ય અંકિત છે. તો બીજા સ્તંભમાં રામ ચરિત માનસ સંબંધિત દ્રશ્ય જેમ કે રામ-સુગ્રીવ મિત્રતા, બાલીનો વધ, શિવ તાંડવ અને સામાન્ય જીવનથી સંબંધિત એક બાળકની સાથે સ્ત્રી અને પુરુષ તેમજ દંડધારી પુરુષ અંકિત છે.

પ્રવેશ દ્વાર પર ગંગા યમુનાની મૂર્તિ સ્થિત છે. મૂર્તિયોમાં મકર અને કચ્છપ વાહન સ્પષ્ટ જોવા મળે છે. તેમાં પાર્શ્વમાં બે નારી પ્રતિમાઓ છે. એની નીચે પ્રત્યેક પાર્શ્વમાં દ્વારપાલ જય અને વિજયની મૂર્તિ છે. લક્ષ્મણેશ્વર મહાદેવના આ મંદિરમાં શ્રાવણમાસમાં શ્રાવણી અને મહાશિવરાત્રિમાં મેળો લાગે છે.

નોંધ – દરેક ફોટો પ્રતીકાત્મક છે (ફોટો સોર્સ : ગુગલ)

આ વેબસાઈટ પર આપેલી તમામ ન્યુઝ અને વાતો રિપોર્ટરે રિપોર્ટ કરેલા છે અથવા તો કોઈક સોર્સ ઉપરથી લેવામાં આવેલા છે. અમારો પ્રયત્ન તમને શ્રેષ્ઠ માહિતી સતત પહોંચાડવાનો છે અને રહેશે. આ ન્યુઝ તથા અન્ય વાતોની જવાબદારી જે-તે લેખક (રિપોર્ટર) તથા સોર્સની રહેશે ધર્મ વેદ વેબસાઈટ કે પેજની રહેશે નહીં.

Leave a Reply

Your email address will not be published.